Strona główna :: Aktualności :: Rola doradcy :: Szczeble kształcenia :: Słowniczek pojęć :: Linki :: Galeria zdjęć ::

Słowniczek pojęć rynku pracy Aktywne polityki rynku pracy (APRP - z ang. ALMP - active labour market policy) są to działania, których celem jest zwiększenie zatrudnienia i spadek bezrobocia dzięki bezpośredniemu oddziaływaniu na szanse znalezienia pracy przez osoby nimi objęte, poprzez zwiększanie popytu na pracę (subsydiowanie zatrudnienia, roboty publiczne), a także usprawniające funkcjonowanie samego rynku (pośrednictwo pracy, doradztwo zawodowe, szkolenia). Analiza rynku pracy - to gromadzenie i analiza informacji na temat modelu, kondycji zarówno uczestników, jak i procesów zachodzących na rynku pracy. Najbardziej istotną cechą procesu analizy rynku pracy jest badanie jego właściwości z naciskiem na rozkład na części składowe. Badanie Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL) - jest to badanie mające na celu uzyskanie informacji o wielkości i strukturze zasobów siły roboczej. Badania te prowadzone są przez GUS od 1992 roku w cyklu kwartalnym metodą obserwacji ciągłej tj. aktywność ekonomiczną bada się w każdym tygodniu w ciągu całego kwartału. Badania te prowadzone są metodą reprezentacyjną, tzn. losowego doboru gospodarstw domowych. Badanie obejmuje wszystkie osoby w wieku 15 lat i więcej, będące członkami wylosowanych gospodarstw domowych. Bank Danych Regionalnych jest zbiorem danych GUS. Jest to największy w Polsce uporządkowany zbiór informacji o sytuacji społeczno-gospodarczej, demograficznej, społecznej oraz stanie środowiska, opisujący województwa, powiaty oraz gminy jako podmioty systemu organizacji społecznej i administracyjnej państwa, a także regiony i podregiony stanowiące elementy nomenklatury jednostek terytorialnych do celów statystycznych. Bank Danych Regionalnych gromadzi, systematycznie uzupełnia, aktualizuje informacje statystyczne o poszczególnych jednostkach podziału terytorialnego. Bezrobocie dobrowolne dotyczy sytuacji, w której osoba bezrobotna nie akceptuje oferowanej jej pracy, płacy albo warunków i okoliczności zatrudnienia. Decyzja bezrobotnego zależy od porównania kosztów i korzyści związanych z zatrudnieniem i bezrobociem. Bezrobocie fikcyjne - obejmuje osoby rejestrujące się w urzędach pracy pomimo posiadania innych źródeł zatrudnienia i dochodu ("praca na czarno"), np. w celu niepłacenia podatków i dostępu do świadczeń społecznych (dostępu do świadczeń służby zdrowia). Bezrobocie frykcyjne - wynika z braku dostatecznej informacji na temat istniejących wolnych miejsc pracy, osób szukających pracy, oferowanych płac oraz z kosztów poszukiwań (pracy i pracowników). Bezrobocie naturalne stanowi pewien nieunikniony dodatni poziom bezrobocia towarzyszący normalnie rozwijającej się gospodarce. Wiąże się ono z naturalną dynamiką procesów zachodzących na rynku pracy, czyli powstawania nowych i likwidowania już istniejących miejsc pracy oraz ze zmianą aktywności siły roboczej. Obejmuje ono bezrobocie frykcyjne i strukturalne. Bezrobocie pokoleniowe - bezrobocie dotykające całe rodziny gdzie negatywne wzorce zachowań związane z długotrwałym bezrobociem są dziedziczone przez dzieci i/lub współmałżonków. Bezrobocie przymusowe - pojawia się wtedy, gdy popyt na pracę jest mniejszy niż podaż pracy. Bezrobocie sezonowe - ma cykliczny charakter i wynika z sezonowości produkcji, na ogół bezpośrednio lub pośrednio uzależnionej od warunków klimatycznych. Bezrobocie strukturalne - to niedopasowania dotyczące regionów (bezrobocie regionalne), zawodów, miejsca i czasu wykonywanej pracy (bezrobocie sezonowe). Wynika przede wszystkim z postępu technicznego (niedopasowania kwalifikacyjno-zawodowe), geograficznego rozmieszczenia wakatów i pracy. Bezrobocie strukturalno-patologiczne - polega na swoistej profesjonalizacji zjawiska bezrobocia poprzez utrwalenie się w środowisku bezrobotnych postaw beznadziejności i rezygnacji z poszukiwania pracy w ogóle, trwałym pogodzeniu się ze statusem bezrobotnego przy równoczesnym skoncentrowaniu aktywności nie na poszukiwaniu pracy a pozyskaniu świadczeń społecznych połączonej z pojawianiem się wśród pracodawców obawy przed zatrudnianiem bezrobotnych. Bezrobocie utajone (nigdzie nie rejestrowane) - jest to zjawisko bardzo trudne do uchwycenia - wymaga specjalnych badań ankietowych lub szacunków statystycznych. Szczególnym przykładem tego zjawiska jest bezrobocie ukryte na wsi. W miastach bezrobocie ukryte występuje (a głównie występowało w przeszłości) w postaci zbędnego zatrudnienia głównie w wielkich przedsiębiorstwach. Bezrobocie ukryte występuje również w postaci ucieczki z rynku pracy na (nienależne często) renty i wcześniejsze emerytury. Bezrobotny - definicja międzynarodowa według zaleceń MOP stwierdza, że do kategorii bezrobotnych zalicza się osoby w wieku 15 lat i więcej, które jednocześnie spełniły następujące trzy warunki: w okresie badanego tygodnia nie były osobami pracującymi, aktywnie poszukiwały pracy, były gotowe podjąć pracę w tygodniu badanym i następnym. Bezrobotny długotrwale jest to ustawowe (patrz ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy) pojęcie oznaczające bezrobotnego pozostającego w rejestrze powiatowego urzędu pracy łącznie przez okres ponad 12 miesięcy w okresie ostatnich 2 lat. EUROSTAT - Europejski Urząd Statystyczny (ang. European Statistical Office) - organ pomocniczy Komisji Europejskiej z siedzibą w Luksemburgu. EUROSTAT powstał w 1972 roku. Nowe zasady jego działalności i nowe wytyczne zostały ustanowione w 1997 roku na mocy Jednolitego Aktu Europejskiego. Urząd zajmuje się sporządzaniem prognoz i analiz statystycznych dotyczących obszaru Unii Europejskiej, istotnych dla podejmowania decyzji przez organy wspólnotowe oraz koordynowaniem i monitorowaniem prac narodowych urzędów statystycznych (w Polsce GUS) w celu unifikacji stosowanych przez nie metod badań, a także konsolidowaniem statystyk krajowych państw członkowskich. Do kompetencji EUROSTATu zaliczamy także analizowanie i prognozowanie tendencji rozwoju Unii Europejskiej. Gospodarstwo domowe oznacza zespół osób spokrewnionych lub spowinowaconych, a także niespokrewnionych, razem mieszkających i utrzymujących się wspólnie. Ludność aktywna zawodowo są to osoby wykonujące pracę przynoszącą im dochód lub zarobek, a także bezpłatnie pomagające w prowadzeniu rodzinnej działalności gospodarczej - pracujący oraz osoby poszukujące pracy i zdolne do jej podjęcia - bezrobotni. Ludność bierna zawodowo są to osoby posiadające wyłącznie własne niezarobkowe źródło utrzymania lub pozostające na utrzymaniu innych osób. Metoda reprezentacyjna - jest to badanie oparte na losowych próbach, wybieranych według odpowiednich schematów losowania z dużych skończonych populacji. Płaca realna jest to suma wartości dóbr i usług, które można nabyć za daną płacę nominalną w różnych porównywalnych okresach. Płaca nominalna są to łączne wypłaty pieniężne i wartość świadczeń zaliczanych do wynagrodzenia, wypłacone pracownikowi w określonym czasie (miesiącu, roku), liczone w walucie bieżącej danego kraju. Podaż zasobów pracy (siły roboczej) obejmuje wszystkie osoby, które wykonują lub chcą wykonywać pracę zarobkową bądź przynoszącą dochód, a także bezpłatnie pomagają w prowadzeniu rodzinnej działalności gospodarczej. Popyt na pracę - jest to zapotrzebowanie na pracę zgłoszone przez przedsiębiorstwa. Przedmiotem transakcji jest praca, za którą płacą określoną płacę. Pracujący - zgodnie z zaleceniami MOP do pracujących zalicza się wszystkie osoby w wieku 15 lat i więcej, które w okresie badanego tygodnia wykonywały przez co najmniej 1 godzinę pracę przynoszącą zarobek lub dochód. Za pracującą uważa się w tej definicji osobę wykonującą jakąkolwiek pracę zarówno dorywczą, jak i "na czarno", przynoszącą dochód i zarobek bez względu na formalny status zatrudnienia. Próba - wybrana część populacji podlegająca badaniu, jest reprezentatywna, gdy jej struktura ze względu na interesujące nas cechy statystyczne jest zbliżona do struktury populacji, z której ona pochodzi, czyli wnioski wyciągnięte z próby można uogólnić na całą populację. Próba jest reprezentatywna gdy spełnione są warunki: Elementy populacji są pobierane- do próby w sposób losowy. Próba jest dostatecznie liczna.- Ranking zawodów deficytowych i nadwyżkowych - przez zawody deficytowe rozumie się zawody, na które występuje na rynku pracy wyższe zapotrzebowanie niż liczba osób poszukujących pracy w danym zawodzie. Natomiast zawody nadwyżkowe to te, na które zapotrzebowanie na rynku pracy jest mniejsze niż liczba osób poszukujących pracy w danych zawodach. Rynek pracy jest to całokształt zagadnień związanych z kształtowaniem podaży i popytu pracy. Rynek pracy (w innym nieco ujęciu), to mechanizm dopasowań podaży i popytu na pracę. Dopasowania te wyrażają warunki na jakich dokonuje się transakcja między osobami oferującymi pracę (pracobiorcami), za określoną płacę a jej nabywcami (pracodawcami). Stopa zatrudnienia jest to procent ludzi posiadających zatrudnienie w stosunku do ogółu populacji zawodowo aktywnej. Stopa bezrobocia jest to wyrażony w procentach stosunek liczby osób bezrobotnych do liczby ludności aktywnej zawodowo. Stopa bezrobocia rejestrowanego jest to wyrażony w procentach stosunek liczby zarejestrowanych bezrobotnych do liczby cywilnej ludności aktywnej zawodowo. Stopa napływu (bezrobotnych do urzędów pracy) wyraża stosunek nowo zarejestrowanych do liczby aktywnych zawodowo w danym miejscu Stopa odpływu (bezrobotnych z urzędów pracy) wyraża stosunek liczby osób bezrobotnych wyrejestrowanych w danym miesiącu do liczby bezrobotnych na koniec ubiegłego miesiąca Telecentrum to specjalnie przygotowane miejsca wyposażone w niezbędny sprzęt oraz łącza elektroniczne, w których wykonuje się telepracę. Telecentrum świadczy także usługi szkoleniowe (np. zawodowe, z obsługi komputera) oraz ma służyć upowszechnianiu technologii informatycznych. Telechatka to rodzaj telecentrum, które swe działania kieruje do społeczności lokalnej. Zadaniem telechatki, oprócz świadczenia usług telecentrum jest zmniejszenie dysproporcji pomiędzy społecznościami bardziej i mniej zinformatyzowanymi. Telepraca to praca wykonywana z dala od siedziby firmy, biura, dzięki wykorzystaniu technik informatycznych i przekazu elektronicznego (e-mail, komunikator internetowy, telefon itd.) czyli praca zdalna, praca na odległość, w dowolnych warunkach, w dowolnym miejscu i w dowolnym czasie. Ukryty rynek pracy - jeżeli pracodawca kandydatów do pracy szuka wewnątrz swojej firmy lub przez kontakty osobiste, to informacja o miejscu pracy nie jest nigdzie przedstawiana na zewnątrz (jako oferta pracy, np. w urzędzie pracy, mediach, itp.). Informacja o wolnym miejscu pracy trafia na tzw. ukryty rynek pracy. Współczynnik aktywności zawodowej - pokazuje udział aktywnych zawodowo w liczbie ludności w wieku powyżej 15 roku życia. Wskaźnik płynności bezrobocia - jest to iloraz liczby bezrobotnych wyrejestrowanych w okresie sprawozdawczym do liczby bezrobotnych zarejestrowanych w tym samym okresie. Wskaźnik mniejszy od 1 informuje, że wyrejestrowano mniejszą liczbę bezrobotnych aniżeli zarejestrowano i stan bezrobocia zwiększył się. Wartość wskaźnika większa od 1 informuje o zmniejszaniu się stanu bezrobocia. Wskaźnik płynności rynku pracy - jest to stosunek liczby bezrobotnych którzy podjęli pracę w danym okresie sprawozdawczym do liczby nowo zarejestrowanych bezrobotnych w tym okresie. Wskaźnik zatrudnienia - obliczany jest jako udział pracujących w liczbie ludności w wieku powyżej 15 roku życia. Zasoby pracy (inaczej zasoby siły roboczej) stanowią wszystkie osoby, które wykonują lub chcą wykonywać pracę zarobkową bądź przynoszącą dochód i są zdolne do jej podjęcia. materiał ze strony internetowej: www.bezrobocie.org.pl